หมวดที่ 7:  ด้านคุณภาพอากาศ

 

การวิเคราะห์สถานการณ์ด้านคุณภาพอากาศ
 
 
              ปัจจุบันเกณฑ์ความเป็นเมืองสีเขียวในด้านคุณภาพอากาศจัดให้กรุงเทพมหานครอยู่ในระดับดีกว่าเกณฑ์เฉลี่ยของกลุ่มประเทศในทวีปเอเชียจำนวน 22 เมือง  อย่างไรก็ตามปัจจุบันนี้มีรถทุกประเภทที่จดทะเบียนในกรุงเทพมหานคร จำนวนมากถึง 6.7 ล้านคัน ซึ่งหากเจ้าของรถไม่มีการบำรุงรักษาเครื่องยนต์ให้อยู่ในสภาพดีอย่างสม่ำเสมอก็จะปล่อยมลพิษทางอากาศ ซึ่งสารมลพิษที่สำคัญและมีปริมาณความเข้มข้นสูง ได้แก่ ควันดำ (Black Smoke) และออกไซด์ของไนโตรเจน (NOx) ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ไฮโดรคาร์บอน (HC) และฝุ่นละออง (PM10) โดยเฉพาะฝุ่นละอองก็ยังคงเป็นปัญหาในพื้นที่บริเวณริมถนน ดังนั้น ควันดำเป็นเขม่าเล็กๆ มีผลบดบังทัศนวิสัยในการมองเห็น เกิดความสกปรก และสามารถเข้าสู่ปอดโดยการหายใจ เป็นสารก่อมะเร็งหรือตัวนำสารทำให้เกิดโรคมะเร็งปอด และทำให้หลอดลมอักเสบได้  ส่วนก๊าซโอโซน (O3) มักตรวจพบสูงในช่วงบ่าย ในพื้นที่ชานเมืองหรือเขตรอบนอก ซึ่งเกิดจากการทำปฏิกิริยาระหว่างออกไซด์ของไนโตรเจน (NOx) และสารประกอบไฮโดรคาร์บอน (HC) โดยมีแสงแดดเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา (มีข้อมูลยืนยันว่าไฮโดรคาร์บอนจากเครื่องยนต์เบนซิน มีความไวต่อการเกิดโอโซนมากกว่าก๊าซธรรมชาติ) ดังนั้น การเกิดโอโซนจึงมีความเกี่ยวโยงกับการใช้เชื้อเพลิงด้วย ซึ่งปัญหาโอโซนในเขตกรุงเทพมหานครมีแหล่งกำเนิดจากการใช้รถในพื้นที่ชั้นในในช่วงเช้า-เที่ยง โดยโอโซน (O3) เป็นสารออกซิไดซ์ที่รุนแรงมากส่งผลกระทบต่อสุขภาพทำให้เกิดการระคายเคืองต่อเนื้อเยื่ออ่อนต่างๆ ได้ ทำให้เกิดอาการแน่นหน้าอก ระคายคอ ไอ ระคายตา และอาการต่างๆของระบบทางเดินหายใจ สายตาผิดปกติ และการทำงานของปอดจะผิดปกติ
                สำหรับผลการตรวจวัดรถยนต์ควันดำในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ประจำปีงบประมาณ 2544-2553 แสดงดังภาพ
 

 
ภาพ ผลการตรวจวัดรถยนต์ควันดำในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ประจำปีงบประมาณ 2544-2553 (ที่มา : สำนักสิ่งแวดล้อมกรุงเทพมหานคร, 2555)
 
สรุปได้ว่าปัญหามลพิษทางอากาศ เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมอันดับต้นๆ ของกรุงเทพมหานคร โดยสาเหตุหลักของปัญหามลพิษทางอากาศในกรุงเทพมหานครเกิดจากยานพาหนะที่เพิ่มจำนวนมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งฝุ่นละออง ขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน (PM10) ซึ่งเกิดจากควันดำที่ปล่อยจากท่อไอเสียของรถเครื่องยนต์ดีเซล โดยเกิดจาก ผู้ขับขี่รถยนต์ขาดการบำรุงรักษาเครื่องยนต์ และหากฝุ่นละอองสะสมในร่างกายเป็นเวลานาน ก็จะส่งผลต่อสุขภาพอนามัยทำให้ป่วยเป็นโรคภูมิแพ้ โรคปอด โรคมะเร็ง หรือโรคระบบทางเดินหายใจอื่นๆ ได้ และนอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม และผลจากการติดตามตรวจสอบเฝ้าระวังคุณภาพอากาศในเขตกรุงเทพมหานคร โดยกรมควบคุมมลพิษ และกรุงเทพมหานคร ในช่วงปีที่ผ่านมาพบว่าปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน (PM10) เฉลี่ย 24 ชั่วโมง บริเวณริมถนนในเส้นทางที่มีการจราจรหนาแน่นส่วนใหญ่เกินค่ามาตรฐาน (ค่ามาตรฐาน 0.12 มิลลิกรัมต่อลูกบาศก์เมตร) นับตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2542 ถึงปัจจุบัน
 
                มาตรการที่เสนอแนะในการขับเคลื่อนสู่ความเป็นเมืองสีเขียว
                ในปัจจุบันเกณฑ์ความเป็นเมืองสีเขียวในด้านคุณภาพอากาศจัดให้กรุงเทพมหานครอยู่ในระดับดีกว่าเกณฑ์เฉลี่ยของกลุ่มประเทศในทวีปเอเชียจำนวน 22 เมือง  สำหรับมาตรการระยะสั้นและระยะยาวในการขับเคลื่อนกรุงเทพมหานครให้เป็นเมืองสีเขียว ขอเสนอแนะดังต่อไปนี้
 
มาตรการระยะสั้น:    
  1. การสร้างจิตสำนักและการมีส่วนร่วมของประชาชนในการดูแลคุณภาพอากาศและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่กรุงเทพมหานคร โดยการสร้างองค์ความรู้และความร่วมมือด้านการจัดการคุณภาพอากาศ 
  2. ส่งเสริมการปลูกต้นไม้ริมทางเท้าและบริเวณเกาะกลางถนนเพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวเพื่อช่วยดูดซับมลพิษทางอากาศ
  3. สนับสนุนมาตรการตรวจจับรถยนต์ควันดำริมเส้นทางจราจร
  4. จัดทำแผนที่คุณภาพอากาศโดยตรวจวัดพิกัดภูมิศาสตร์ของจุดตรวจวัดฝุ่นละอองและระดับเสียง เพื่อแสดงผลการตรวจวัดโดยเปรียบเทียบกับค่ามาตรฐานและแสดงเป็นสัญลักษณ์ระดับความรุนแรงของคุณภาพอากาศ
  5. โครงการความร่วมมือเพื่อการลดฝุ่นละอองจากการก่อสร้าง บริเวณริมถนนที่ เสี่ยงต่อการเกิดมลพิษ
                       
มาตรการระยะยาว:
  1. พัฒนาระบบระบบขนส่งมวลชนให้มีประสิทธิภาพ เพื่อให้ประชาชนลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล
  2. การควบคุมมลพิษทางอากาศจากยานพาหนะ ได้แก่การจำกัดการใช้งานของรถยนต์ที่ปล่อยควันดำเกินมาตรฐานไม่ให้นำกลับมาใช้งานบนท้องถนนได้อีกจนกว่าจะมีการปรับปรุงแก้ไขเครื่องยนต์ และตรวจพบว่ารถดังกล่าวไม่ปล่อยควันดำเกินมาตรฐานแล้ว
  3. การควบคุมมลพิษทางอากาศจากกิจกรรมการก่อสร้าง โรงงานอุตสาหกรรม  การเผาขยะและเศษวัชพืชกลางแจ้ง
 
      แนวทางการมีส่วนร่วมของประชาชน
  1. ​ผู้ขับขี่รถยนต์ควรบำรุงรักษารถยนต์ให้อยู่ในสภาพดี เป็นการป้องกันมลพิษที่ต้นทาง
  2. การเข้าร่วมเป็นอาสาสมัครในโครงการอาสาสมัครพิทักษ์อากาศ ของกรุงเทพมหานคร เพื่อช่วยแจ้งเหตุมลพิษทางอากาศและแจ้งเบาะแสรถควันดำ
  3. ไม่เผาขยะหรือเศษวัชพืชริมถนนหรือที่กลางแจ้ง
  4. ใช้บริการระบบขนส่งมวลชนแทนการใช้รถยนต์ส่วนตัว
 
 
MACROMEDIA
FLASH PLAYER
WINDOWS
POCKET PC
JAVA VIRTUAL
MACHINE
ADOBE ACROBAT
READER
WINDOWS
POCKET PC